16 Pomorska Dywizja Piechoty

Działania wojenne 1939

W czerwcu 1939 16 Dywizja Piechoty pod dowództwem płk. dypl. Stanisława Świtalskiego wraz spośród 4 DP została włączona w skład Grupy Operacyjnej "Wschód" gen. Mikołaja Bołtucia w zakresie Armii "Pomorze". Została rozlokowana w rejonie Grudziądza spośród zadaniem osłony Torunia.

Wskutek decyzji Naczelnego Wodza marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza dywizja znalazła się w kontakcie spośród wrogiem już od momentu pierwszych godzin inwazji. 1 września na dywizję broniącą rubieży Osy na odcinku od momentu Grudziądza aż do ujścia rzeki Lutryny uderzyły niemieckie oddziały XXI Korpusu spośród 3 Armii. Niemcom udało się wyrzec się polskie pułki i zająć przyczółki powyżej rzeką. Kontratak, jaki wykonał w ciągu nocy 66 Pułk Piechoty, nie przyniósł sukcesu. niezdolny zasymilować sobie sytuacji i przybity płk. S. Świtalski rozkazał odwołać broniący się na prawym brzegu Osy 64 Pułk Piechoty ppłk. Bolesława Ciechanowskiego. W spośród tej przyczyny dniu aż do dyspozycji dywizji został asygnowany 14 Pułk Piechoty spośród 4 DP. 2 września, po wycofaniu się, dywizja obsadziła nową kresy obrony na długości kompleksu jezior Mełno, Gruta i Annowo. w ciągu całego dnia jej oddziały cofały się pod naporem wroga. komenda armii, obawiając się o odwaga żołnierzy, postanowiło odwołać ją aż do odwodu, oraz na jej punkt wprowadzić 4 DP. W końcu jej oddziały nieatakowane rozpoczęły odejście aż do Radzynia. Nowym dowódcą dywizji został wyznaczony płk dypl. Zygmunt Szyszko-Bohusz, dawny dowódca piechoty dywizyjnej. Przygotował pan zarys przeciwuderzenia od momentu Mełna pod adresem wioski słup aż do Osy i na długości rzeki na lewe skrzydło wojsk niemieckich przecinających Pomorze. Nie doszło to jednak aż do skutku i dywizja została odcięta od momentu większej części wojsk Armii "Pomorze".

W nocy spośród 6 na 7 września dywizja miała wycofywać się na długości Wisły aż do Włocławka. Po odwrocie przez Toruń, od momentu 9 września 16 DP walczyła w bitwie powyżej Bzurą w składzie GO "Wschód" jak rezerwa Armii "Poznań". aż do walki została wprowadzona 11 września, mając nalegać na Łowicz. Jej ofensywa rozpoczął się w południe. Nie napotykając większego oporu, odrzuciła słabe ubezpieczenia niemieckie i sforsowała Bzurę. Dywizję na podejściach aż do miasta zatrzymał broniący się w tym miejscu 102. pp niemieckiej 24 DP.

W nocnym natarciu 64 Pułk Piechoty wdarł się aż do Łowicza, będącego głównym celem taktycznym pierwszej fazy operacji, i przedtem świtem 12 września odrzucił Niemców uporządkowanie ciała miasto, po czym podjął ściganie zbytnio wycofującym się nieprzyjacielem. Błędne decyzje strategiczne podjęte przez gen. Władysława Bortnowskiego spowodowały jednak wycofanie dywizji jutro na lewy wybrzeże Bzury. 14 września w zakresie natarcia Armii "Pomorze" dywizja kolejny raz atakowała opuszczony spośród początku Łowicz dwoma pułkami, jednak tym wespół już bez elementu zaskoczenia i spośród mrowie większymi stratami. W tym czasie lewy sąsiad dywizji wycofał się zbytnio Bzurę, odsłaniając Niemcom drogę na tyły 16 DP. jednak ofensywa prowadzono dalej. 64 Pułk Piechoty wyparł Niemców znad Bzury i wdarł się aż do miasta, natomiast 66 Pułk Piechoty po przekroczeniu rzeki został efektywnie przez wroga zatrzymany. Po niemieckich kontratakach musiano gród oddać. Po południu aż do walki skierowany został także odwodowy 65 Pułk Piechoty ppłk. dypl. Witolda Kirszensteina i walki o gród ognisty na nowo, lecz bez skutku i dywizja musiała nareszcie apelować zbytnio Bzurę. w rezultacie walk o gród liczebność jej pułków zmalała aż do 1/3 stanów wyjściowych.

Wieczorem 16 września dywizja otrzymała przykazanie przegrupowania w strefa Czerniew–Kiernozia, jednak aż do wieczora dnia następnego ledwie 65 Pułkowi Piechoty i dwóm batalionom 64 Pułku Piechoty udało się wymknąć się od momentu nieprzyjaciela i przebić w ciągu nocy spośród 17 na 18 września pod adresem Iłowa. Wykonały one spośród powodzeniem zadanie osłony od momentu południa głównych sił Armii "Poznań" w natarciu na Sochaczew. szczątki dywizji wycofujące się pod adresem na Warszawę zostały do cna rozbite w ciągu nocy spośród 18 na 19 września w bitwie w Puszczy Kampinoskiej.

Ośrodek rezerwowy dywizji położony na godzina wojny w Radomiu wziął wkład w walkach o Kielce oraz później został żywy w skład południowego zgrupowania Armii Prusy i podzielił jego losy.